Odpusty

WIERZĘ I WIEM » Odpusty

O ODPUSTACH
(Enchiridion indulgentiarum. Normae et concessiones,
quarta editio, Libreria Editrice, Vaticana 1999, nr 1-26, p. 21-28)
1. Odpust jest to darowanie przed Bogiem kary doczesnej za grzechy, zgładzone już co
do winy, którego dostępuje wierny odpowiednio usposobiony i pod pewnymi, określonymi
warunkami, za pośrednictwem Kościoła, który jako szafarz owoców odkupienia
rozdaje i prawomocnie przydziela ze skarbca zasług Chrystusa i świętych.
2. Odpust może uzyskać tylko ochrzczony, wolny od ekskomuniki, będący w stanie
łaski uświęcającej przynajmniej pod koniec wypełniania przepisanych czynności. Aby
zaś podmiot zdolny do uzyskania odpustów rzeczywiście je uzyskał, powinien mieć
przynajmniej ogólną intencję zyskania odpustu oraz wypełnić w określonym czasie i we
właściwy sposób nakazane czynności, zgodnie z brzmieniem udzielenia.
3. Do uzyskania odpustu zupełnego wymagane są:
a) wykonanie czynu (dzieła) obdarzonego odpustem,
b) spełnienie trzech warunków: spowiedź sakramentalna, Komunia eucharystyczna,
modlitwa w intencjach Ojca Świętego.
Po jednej spowiedzi sakramentalnej można uzyskać wiele odpustów zupełnych. Natomiast
po jednej Komunii eucharystycznej i po jednej modlitwie w intencjach Ojca Świętego
zyskuje się tylko jeden odpust zupełny. Te trzy warunki można spełnić wiele dni
przed lub po wypełnieniu czynu odpustowego. Wypada jednak, by Komunia eucharystyczna
i modlitwa w intencjach Ojca Świętego spełnione były w dniu odpustu. Modlitwą
w intencjach Ojca Świętego może być recytacja Ojcze nasz i Zdrowaś.
c) wykluczenie przywiązania do wszelkiego grzechu, nawet lekkiego.
4. Każdy wierny może zyskiwać odpusty czy to cząstkowe, czy zupełne albo dla siebie,
albo ofiarowywać za zmarłych na sposób wstawiennictwa.
5. Odpust jest częściowy albo zupełny, zależnie od tego, czy uwalnia od kary doczesnej
należnej za grzechy w części lub całości.
6. Odpust zupełny można uzyskać tylko jeden raz w ciągu dnia. Drugi raz można uzyskać
odpust zupełny tego samego dnia w godzinę śmierci.
7. Ilekroć do zyskania odpustu przepisane jest nawiedzenie kościoła lub kaplicy, wówczas
należy tam odmówić pobożnie modlitwę Ojcze nasz i Wierzę w Boga.
8. Osobom, które są prawnie przeszkodzone i dlatego nie są w stanie spełnić tego, co
jest nakazane do uzyskania odpustu, spowiednicy mogą dokonać zamiany zarówno
przepisanego czynu (dzieła) odpustowego, jak i warunków zwykłych.
9. Oprócz najwyższej władzy kościelnej, tylko ci mogą udzielać odpustów, którym tę
władzę przyznaje prawo albo udziela jej Biskup Rzymski. Żadna władza, poza Biskupem
Rzymskim, nie może przekazywać innym władzy udzielania odpustów, chyba że
zostało to jej wyraźnie przyznane przez Stolicę Apostolską.
WYKAZ ODPUSTÓW ZUPEŁNYCH
I. Odpusty, które można zyskiwać codziennie
1. Za pobożne odmówienie cząstki Różańca Świętego, w sposób ciągły, z rozważaniem
tajemnic różańcowych, w kościele albo w kaplicy, albo rodzinie, albo we wspólnocie

zakonnej, we wspólnocie wiernych, zwłaszcza gdy wiele osób gromadzi się w jakimś
szlachetnym celu (nr 17, § 1, 10).
2. Za czytanie Pisma Świętego z czcią należną Słowu Bożemu i na sposób lektury duchowej
przynajmniej przez pół godziny z tekstu zatwierdzonego przez władzę kościelną
(nr 30, § 1). Kto nie może czytać osobiście, wystarczy, gdy słucha czytającego nawet
przez środki audiowizualne (nr 30, § 2).
3. Za nawiedzenie i adorowanie Najświętszego Sakramentu przez pół godziny (nr 7, §
1, 1°).
4. Za pobożne odprawienie » Drogi Krzyżowej – przed stacjami prawnie erygowanymi
– połączone z rozważaniem Męki i Śmierci Chrystusa – i przechodzeniem od stacji
do stacji; w publicznym odprawianiu wystarczy przechodzenie prowadzącego (nr 13,
2°). Prawnie przeszkodzeni mogą przez kwadrans czytać i rozważać Mękę Pańską (nr
13, 2°, 1).
5. Za pobożnie odmówienie Koronki do Miłosierdzia Bożego w kościele lub kaplicy wobec
Najświętszego Sakramentu publicznie wystawionego lub przechowywanego w tabernakulum.
Jeżeli wierny z powodu choroby lub innej słusznej racji nie może wyjść z
domu, ale odmówi Koronkę do Miłosierdzia Bożego z ufnością i z pragnieniem miłosierdzia
dla siebie oraz gotowością okazania go innym, pod zwykłymi warunkami również
zyskuje odpust zupełny (Dekret Penitencjarii Apostolskiej z 12.01.2002 r. dotyczy całego
terytorium Polski).
II. Odpusty, które można zyskiwać w ciągu roku
6. W Nowy Rok (1 stycznia): za pobożny udział w śpiewie lub recytacji w kościele lub
kaplicy hymnu O Stworzycielu, Duchu przyjdź (nr 26, § 1, 1°).
7. W każdy piątek Wielkiego Postu: za odmówienie przed obrazem Jezusa ukrzyżowanego
po przyjęciu Komunii świętej modlitwy Oto ja, o dobry i najsłodszy Jezu (nr 8, §
1, nr 2°).
8. W okresie Wielkiego Postu: za udział w nabożeństwie » Gorzkich Żali w jakimkolwiek
kościele lub kaplicy na terenie Polski wierny zyskuje odpust zupełny raz w tygodniu w
okresie Wielkiego Postu (Pismo Penitencjarii Apostolskiej z 06.02.1968 r.).
9. W Wielki Czwartek: za pobożne odmówienie hymnu Przed tak wielkim Sakramentem
podczas uroczystej repozycji Najświętszego Sakramentu po mszy świętej Wieczerzy
Pańskiej (nr 7, § 1, 2°).
10. W Wielki Piątek: za pobożne uczestniczenie w liturgii Wielkiego Piątku połączone z
adoracją Krzyża (nr 13, 1°).
11. W Wielką Sobotę: za odnowienie w czasie liturgii Wigilii Paschalnej przyrzeczeń
chrzcielnych według formuły zatwierdzonej przez Kościół (nr 28, § 1).
12. W II Niedzielę Wielkanocną, czyli Miłosierdzia Bożego:
a. Udziela się odpustu zupełnego na zwykłych warunkach (spowiedź sakramentalna,
Komunia eucharystyczna, modlitwa w intencjach papieskich) wiernemu, który w II
Niedzielę Wielkanocną, czyli Miłosierdzia Bożego, w jakimkolwiek kościele lub kaplicy, z
sercem całkowicie wolnym od wszelkiego przywiązania do jakiegokolwiek grzechu,
choćby powszedniego, weźmie udział w pobożnych praktykach spełnianych ku czci
Bożego Miłosierdzia albo przynajmniej odmówi przed Najświętszym Sakramentem Eucharystii,
wystawionym publicznie lub ukrytym w tabernakulum modlitwy Ojcze nasz i
Wierzę, dodając pobożne wezwanie do Pana Jezusa Miłosiernego, np. Jezu Miłosierny,

ufam Tobie (Dekret Penitencjarii Apostolskiej z 29.06.2002 r.).
b. Ponadto marynarze, którzy wykonują swoje obowiązki na niezmierzonych obszarach
mórz; niezliczeni bracia, których tragedie wojenne, wydarzenia polityczne, uciążliwe
warunki naturalne i inne podobne przyczyny zmusiły do opuszczenia rodzinnej ziemi;
chorzy i ich opiekunowie oraz ci wszyscy, którzy z uzasadnionej przyczyny nie mogą
opuścić domów lub wykonują pilnie potrzebne zadania dla dobra społeczności, mogą
uzyskać odpust zupełny w Niedzielę Miłosierdzia Bożego, jeśli wyrzekając się całkowicie
jakiegokolwiek grzechu, jak to zostało powiedziane powyżej, i z zamiarem spełnienia –
gdy tylko będzie to możliwe – trzech zwykłych warunków, odmówią przed świętym
wizerunkiem naszego Pana Jezusa Miłosiernego modlitwę Ojcze nasz i Wierzę, dodając
pobożne wezwanie do Pana Jezusa Miłosiernego, np. Jezu Miłosierny, ufam Tobie (Dekret
Penitencjarii Apostolskiej z 29.06.2002 r.).
c. Gdyby nawet to nie było możliwe, tego samego dnia będą mogli uzyskać odpust
zupełny ci, którzy duchowo zjednoczą się z wiernymi, spełniającymi w zwyczajny sposób
przepisane praktyki w celu otrzymania odpustu, i ofiarują Miłosiernemu Bogu modlitwę,
a wraz z nią cierpienia spowodowane chorobą i trudy swojego życia, podejmując
zarazem postanowienie, że spełnią oni trzy przepisane warunki uzyskania odpustu
zupełnego, gdy tylko będzie to możliwe (Dekret Penitencjarii Apostolskiej z
29.06.2002 r.).
13. W uroczystość Zesłania Ducha Świętego: za pobożny udział w śpiewie lub recytacji
w kościele lub kaplicy hymnu O, Stworzycielu Duchu, przyjdź (nr 26, § 1, 1°).
14. W uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej: za udział w uroczystej procesji
eucharystycznej prowadzonej w kościele czy poza nim (nr 7, § 1, 3°).
15. W uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa: za publiczne odmówienie Aktu
wynagrodzenia Najświętszemu Sercu Pana Jezusa O, Jezu Najsłodszy, któremu za miłość
bez granic (nr 3).
16. W uroczystość Świętych Apostołów Piotra i Pawła: za użycie przedmiotu religijnego
(np. krzyżyka, różańca, medalika), poświęconego przez papieża lub biskupa, i odmówienie
wyznania wiary zatwierdzonego przez Kościół (nr 14, § 1).
17. W uroczystość Chrystusa Króla: za publiczne odmówienie Aktu poświęcenia rodzaju
ludzkiego Najświętszemu Sercu Pana Jezusa O, Jezu Najsłodszy, Odkupicielu rodzaju
ludzkiego (nr 2).
18. W Stary Rok (31 grudnia): za pobożny udział w śpiewie lub recytacji w kościele lub
kaplicy hymnu Ciebie Boga wysławiamy, w celu okazania wdzięczności za łaski minionego
roku (nr 26, § 1, 2°).
19. W dniu Pierwszej Komunii świętej: za przystąpienie do Pierwszej Komunii świętej
lub pobożny udział w uroczystości pierwszokomunijnej (nr 8, § 1, 1°).
20. W dniu prymicji kapłańskich: prymicjant zyskuje odpust zupełny za celebrowanie
mszy świętej prymicyjnej z ludem w wyznaczonym dniu (nr 27, § 1, 1°) i wierny za
uczestniczenie w takiej mszy świętej prymicyjnej (nr 27, § 1, 2°).
21. W dniu zakończenia Kongresu Eucharystycznego: za pobożny udział w uroczystym
zakończeniu Kongresu Eucharystycznego (nr 7, § 1,4°).
22. W czasie misji parafialnych: za udział w kilku kazaniach misyjnych, łącznie z udziałem
w uroczystym zakończeniu misji (nr 16, § 1).
23. Za udział w ćwiczeniach duchowych trwających przynajmniej pełne 3 dni (nr 10, §1).

24. W Tygodniu Modlitw o Jedność Chrześcijan: za podjęcie jakichś funkcji w Tygodniu
Modlitw o Jedność Chrześcijan oraz za wzięcie udziału w zakończeniu Tygodnia Modlitw
o Jedność Chrześcijan (nr 11, § 1).
25. Za pobożny udział w modlitwie różańcowej prowadzonej przez papieża i transmitowanej
przez radio lub telewizję (nr 17, §1, 2°).
26. Za pobożne łączenie się przez pośrednictwo radia czy telewizji z nabożeństwem
Drogi Krzyżowej odprawianej przez Ojca Świętego (nr 13, 2°).
27. Za pobożne odmówienie hymnu Akathistos lub Oficium Paraclisis – w kościele albo
w kaplicy, albo w rodzinie, we wspólnocie zakonnej, we wspólnocie wiernych, zwłaszcza
gdy wiele osób gromadzi się w jakimś szlachetnym celu, przy czym wystarczy odmówić
pewną część hymnu Akathistos bez przerywania zgodnie z prawomocnym zwyczajem
(nr 23, § 1).
28. Odpust zupełny uzyskują członkowie rodziny, którzy po raz pierwszy poświęcają
się Najświętszemu Sercu Jezusowemu lub Świętej Rodzinie podczas specjalnego obrzędu
– jeżeli to możliwe – z udziałem kapłana lub diakona i pobożnie odmówią modlitwę
zaaprobowaną przez Kościół przed wizerunkiem Najświętszego Serca Pana Jezusa
lub Świętej Rodziny (nr 1).
29. Kto pobożnie uczestniczy każdego dnia w nabożeństwach ustanowionych do osiągnięcia
celów religijnych (np. w Tygodniu Modlitw o Powołania Kapłańskie i Zakonne,
w Tygodniu Misyjnym, w Tygodniu Modlitw za Młodzież, w Dniu Chorych) uzyskuje
odpust zupełny (nr 5).
30. W czasie wizytacji kanonicznej: jednorazowo odpust zupełny za udział w liturgii
świętej, której przewodniczy wizytator (nr 32).
III. Odpusty zyskiwane za nawiedzenie kościoła lub kaplicy
Podczas nawiedzenia kościoła lub kaplicy w każdym wypadku należy pobożnie odmówić
Ojcze nasz i Wierzę (nr 19).
Jeżeli nawiedzenie przepisane jest w określonym dniu, wówczas można to uczynić od
południa dnia poprzedniego do północy oznaczonego dnia (nr 14).
31. Za nawiedzenie kościoła parafialnego:
a) w uroczystość tytułu kościoła parafialnego (nr 33, § 1, 5°a)
b) 2 sierpnia (odpust Porcjunkuli) (nr 33, § 1, 5°b)
32. Za nawiedzenie kościoła lub kaplicy w dniu Wspomnienia Wszystkich Wiernych
Zmarłych (2 listopada). Za zgodą ordynariusza odpust ten może być przeniesiony na
niedzielę poprzednią lub następną lub na uroczystość Wszystkich Świętych (nr 29, § 1,
2°). Odpust ten można ofiarować tylko za zmarłych.
33. Za pobożne nawiedzenie cmentarza w dniach 1-8 listopada połączone z modlitwą,
choćby myślą, za zmarłych. (29, § 1, 1°). Odpust ten można ofiarować tylko za zmarłych.
34. Za pobożne nawiedzenie kościoła lub ołtarza w dniu jego poświęcenia (dedykacji)
(nr 33, § 1, 6°).
35. Za nawiedzenie kościoła lub kaplicy Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń
Życia Apostolskiego w dniu poświęconym ich założycielowi (nr 33, § 1, 7°).
36. Za pobożne nawiedzenie kościołów lub kaplic, w których obchodzone są uroczystości
ku czci nowych Świętych lub Błogosławionych w ciągu roku, w celu pogłębienia czci
i pobożności wobec nich, wierny uzyskuje jednorazowo odpust zupełny.

37. Za pobożne nawiedzenie kościoła, w którym odbywa się synod diecezjalny można
uzyskać jednorazowo odpust zupełny (nr 31).
38. Za nawiedzenie kościoła katedralnego (nr 33, § 1, 3°a–e):
a) w uroczystość Świętych Apostołów Piotra i Pawła (29 czerwca),
b) w uroczystość tytułu kościoła katedralnego,
c) w święto Katedry św. Piotra Apostoła (22 lutego),
d) w dniu poświęcenia arcybazyliki Najświętszego Zbawiciela (czyli bazyliki na Lateranie)
(9 listopada),
e) 2 sierpnia (odpust Porcjunkuli).
39. Za nawiedzenie sanktuarium diecezjalnego lub narodowego lub międzynarodowego
ustanowionego przez kompetentną władzę (nr 33, § 1, 4°a–c):
a) w uroczystość tytułu tego sanktuarium,
b) raz w roku w dniu wybranym przez wiernego,
c) ilekroć wierny bierze udział w zbiorowej pielgrzymce.
40. Z a nawiedzenie bazyliki mniejszej (nr 33, § 1, 2°a–d):
a) w uroczystość Świętych Apostołów Piotra i Pawła (29 czerwca),
b) w uroczystość tytułu bazyliki mniejszej,
c) 2 sierpnia (odpust Porcjunkuli),
d) raz w roku w dniu wybranym przez wiernego.
41. Za nawiedzenie jednej z czterech bazylik patriarchalnych w Rzymie w czasie pielgrzymki
zbiorowej lub jeśli indywidualnie, to ze wzbudzeniem aktu synowskiego poddania
papieżowi (nr 33, § 1, 2°).
42. Za nawiedzenie kościoła stacyjnego w Rzymie połączonego z pobożnym udziałem
w nabożeństwie stacyjnym (nr 33, § 2).
IV. Odpusty, które można zyskiwać w rocznice
43. W rocznicę swojego chrztu: za odmówienie przyrzeczeń chrzcielnych według formuły
zatwierdzonej przez Kościół (nr 28, § 1).
44. W jubileusz 25-lecia, 50-lecia, 60-lecia i 70-lecia kapłaństwa: za odnowienie wobec
Boga postanowienia wiernego wypełniania obowiązków swego powołania (nr 27, § 2,
1°) oraz wierni za pobożny udział w uroczystej mszy świętej jubileuszowej (nr 27, § 2,
3°).
45. W jubileusz 25-lecia, 40-lecia i 50-lecia święceń biskupich: za odnowienie wobec
Boga postanowienia wiernego wypełniania obowiązków swego stanu (nr 27, § 2, 2°)
oraz wierni za pobożny udział w uroczystej mszy świętej jubileuszowej (nr 27, § 2, 3°).
V. Odpusty połączone z błogosławieństwem
46. Za pobożne przyjęcie błogosławieństwa papieskiego udzielonego przez Ojca Świętego
Urbi et orbi choćby przez radio lub telewizję, byleby wierny uważnie śledził sam
ryt błogosławieństwa (nr 4).
47. Za pobożne przyjęcie błogosławieństwa pasterskiego udzielonego przez biskupa
diecezjalnego swoim wiernym (nr 4). Biskup diecezjalny ma władzę udzielania błogosławieństwa
papieskiego z odpustem zupełnym, według przepisanej formuły, trzy razy
w roku, w święta uroczyste przez siebie określone (nr 7, 2°).
48. Kapłan, który udziela sakramentów świętych wiernemu zagrożonemu śmiercią,
powinien mu udzielić błogosławieństwa apostolskiego z odpustem zupełnym (nr 12, §

1). Jeżeli nie ma kapłana, który by w godzinę śmierci udzielił sakramentów i błogosławieństwa
papieskiego obdarzonego odpustem zupełnym, Kościół udziela wiernemu
należycie usposobionemu odpustu zupełnego, „o ile wierny za życia miał zwyczaj stale
odmawiania jakichkolwiek modlitw”. W tym wypadku Kościół uzupełnia trzy warunki
uzyskania odpustu zupełnego (nr 12, § 2). Przy uzyskaniu tego odpustu chwalebną
rzeczą jest posłużenie się krucyfiksem lub krzyżem (nr 12, § 3). Odpust w godzinę
śmierci wierny może uzyskać, chociażby w tym dniu już zyskał odpust zupełny (nr 12,
§ 4).